De vuurtoren van Moguériec: de geschiedenis van de door Gustave Eiffel ontworpen vuurtoren

De vuurtoren van Moguériec is een van de weinige metalen vuurtorens die volgens de ontwerpen van Gustave Eiffel zijn gebouwd en nog steeds in Frankrijk staan. Hij staat aan het einde van de pier van het kleine vissershaventje van Moguériec, in Sibiril in Noord-Finistère, en deed aanvankelijk dienst in Honfleur voordat hij in 1960 naar Bretagne werd overgebracht; daarna is hij volledig gerestaureerd. De haven ligt op ongeveer dertig minuten rijden van Slow Village Breizh Légendes, aan de Côte des Légendes, waardoor het een gemakkelijk uitstapje is tijdens een verblijf in Bretagne.

Wat is de geschiedenis van de vuurtoren van Moguériec?

De vuurtoren van Moguériec is niet voor Moguériec gebouwd. Het is een tweedehands vuurtoren, vervaardigd in de regio Parijs, opgesteld in Normandië en bijna negentig jaar later verplaatst naar Bretagne.

Een vuurtoren die in het atelier werd vervaardigd en vervolgens via de Seine werd verscheept

De vuurtoren werd gebouwd in Levallois-Perret, in de werkplaatsen die verbonden waren aan Gustave Eiffel, in samenwerking met de industrieel Louis Sautter. In augustus 1876 werd hij via de Seine naar de haven van Honfleur vervoerd, waar hij aan het uiteinde van de westelijke pier werd geplaatst.

Van Honfleur naar Moguériec

Tijdens de Tweede Wereldoorlog, in juni 1940, werd de vuurtoren geraakt door een Duitse granaat die niet ontplofte. In augustus 1948 werd hij gedemonteerd en naar Le Havre vervoerd. In 1960 werd hij gekocht door vissers uit Moguériec, die een vuurtoren voor hun haven eisten, en na havenaanpassingswerkzaamheden in Sibiril geplaatst. De wit-groene vuurtoren, ongeveer 10 meter hoog en 7,5 ton zwaar, is het symbool van de haven geworden.

Moguériec, een vissershaven aan het einde van de baai van Sieck

Moguériec is een kleine haven aan de kust van Léon, aan het einde van de baai vanhet eiland Sieck, op ongeveer 4 mijl ten zuidwesten van de ingang van het vaarwater van het eiland Batz. Gallo-Romeinse overblijfselen tonen aan dat deze plek al in de oudheid als haven diende. De huidige beschuttende pier, waar al sinds 1881 om werd gevraagd, werd pas in 1903 en 1904 gebouwd, gefinancierd door de toenmalige burgemeester van Sibiril, Henri de l’Estang du Rusquec. De naam zou afkomstig zijn van het Bretonse „Moguer Hiek“, de muur van Hiek, naar een monnik die in de 6e eeuw uit Ierland kwam.

Wie heeft de vuurtoren van Moguériec ontworpen?

De vuurtoren is ontworpen volgens een ontwerp van Gustave Eiffel en Louis Sautter, ingenieur bij het Ministerie van Kunst en Industrie. De twee mannen hebben een octrooi aangevraagd voor een nieuw type metalen vuurtoren, waarvan de constructie bestaat uit stijve ringen die met elkaar zijn verbonden door metalen balken. Dankzij deze methode kon de vuurtoren in de werkplaats worden vervaardigd, in onderdelen worden vervoerd en ter plaatse snel worden gemonteerd.

Op de pier van de oude haven van Menton, in de Alpes-Maritimes, staat nog steeds een vuurtoren van hetzelfde model, in de kleur rood. Voor een academisch onderzoek vormt de vergelijking tussen deze twee exemplaren een goed uitgangspunt om de massaproductie van vuurtorens in de 19e eeuw te bestuderen.

Wanneer is de vuurtoren van Moguériec in gebruik genomen?

De vuurtoren is niet in één keer in gebruik genomen: hij is in verschillende fasen in gebruik gesteld.

• Augustus 1876: installatie en ingebruikname in Honfleur
• Juni 1940: geraakt door een granaat die niet ontploft
• Augustus 1948: demontage en overbrenging naar Le Havre
• 1960: vestiging in Moguériec, aan het einde van de pier
• September 2021: demontage met het oog op restauratie
• April 2023: terugkeer naar Moguériec na de restauratie

Welke inspanningen zijn er geleverd om de vuurtoren van Moguériec te behouden?

De vuurtoren was bijna verdwenen. In 2018 overwoog de Interregionale Directie voor de Noord-Atlantische Zee en het westelijke deel van het Kanaal om de vuurtoren buiten gebruik te stellen en te ontmantelen. Op verzoek van de vereniging „Sauvons le phare de Moguériec“ werd dit project voor twee jaar opgeschort.

De vereniging heeft er vervolgens voor gezorgd dat het beheer van de vuurtoren werd toevertrouwd aan het gemeentebestuur van Sibiril, terwijl de dienst „Phares et balises” eigenaar bleef, en heeft de 540.000 € bijeengebracht die nodig waren voor de restauratie ervan. De constructie, die erg verroest en op sommige plaatsen doorboord was, werd gedemonteerd door de afdeling Vuurtorens en bakens van Brest en vervolgens gerestaureerd door het bedrijf Crézé in Saint-Jacques-de-la-Lande, dat gespecialiseerd is in kunstsmeedwerk. De vuurtoren kreeg een nieuwe buitenmantel van roestvrij staal 316L van maritieme kwaliteit en er werden bijna 800 klinknagels vervangen.

Op 14 april 2023 keerde hij via de weg terug naar Sibiril en werd hij op 21 april 2023 door de bakenlegger Armorique van de Dienst voor Vuurtorens en Bakens aan het einde van de pier geplaatst. De operatie werd gepland op een dag met een getijdecoëfficiënt van 100, wat nodig was om de schacht vanaf zee met een kraan te hijsen.

Een bezoek aan de vuurtoren van Moguériec: praktische tips

Bereikbaarheid en het beste moment om langs te komen

De vuurtoren is van binnen niet te bezichtigen, maar is wel goed te zien vanaf de pier en de omgeving van de haven. Kom bij voorkeur bij vloed: dan is de vuurtoren omringd door water en liggen de boten in het water. Bij eb loopt een deel van de haven droog, waardoor je de pier en de rotsachtige bodem kunt zien.

De plek trekt ook surfers aan, en het kustpad GR34 loopt langs de kust van Sibiril. Sinds 2005 wordt in de haven het wereldkampioenschap schelpdierenspugen gehouden, traditioneel op de eerste zondag van augustus.

Bezienswaardigheden rond de haven

Het eiland Sieck sluit de baai in het noorden af. In juli en augustus worden er vanuit de haven op vaste data en na reservering afvaarten naar het eiland Batz aangeboden: een rondvaart met gids van 45 minuten of een rechtstreekse overtocht van 25 minuten. De rest van het jaar vertrekt de veerboot vanuit Roscoff, op enkele kilometers afstand. Om ook andere vuurtorens in de omgeving te bezoeken, raadpleeg onze gids over de vuurtorenroute in Noord-Finistère.

De vuurtoren van Moguériec is noch de hoogste, noch de oudste van Bretagne, maar zijn geschiedenis is uniek: ontworpen door Eiffel en Sautter, opgesteld in Honfleur, overgenomen door vissers, gered van de sloop en vervolgens gerestaureerd dankzij lokale inzet. Om de vuurtoren te bekijken, kunt u het beste een moment kiezen bij vloed en het bezoek combineren met een uitstapje naar het eiland Sieck, Roscoff of de Côte des Légendes, waar het Slow Village Breizh Légendes ligt.